Deniz Palas ve X Restaurant
YÜKSEK MİMAR: Nazlı GÖNENSAY
PROJE: Deniz Palas ve X Restaurant
YÜKSEK MİMAR NAZLI GÖNENSAY’IN ANLATIMIYLA
DENİZ PALAS ve
X RESTAURANT
Deniz Palas
Kalıplaşmış restorasyon projelerinin aksine, burada hem tarihi Deniz Palas binasının orijinal özellikleri ve temsil ettiği değerler korunabilmiş, hem de kalıp dışı bazı cesur hamleler ile Deniz Palas güncel sanatı, kültürü, düşünceyi ve sosyal yaşamı içinde barındırabilen, geçmiş ile gelecek, Türkiye ile dünya arasında manevi ve fiziksel bir köprü görevi gören çok özel bir melez yapı haline gelmiş. Proje sürecinde özenle şeçilmiş ve her biri kendi dalında önemli başarılar elde etmiş mimar, sanatçı, küratör, restoratör ekibi olarak Şakir Eczacıbaşı önderliğinde fikirler, konular, mekanlar, detaylar ve malzemeleri tartışıldı, bazen anlaştık bazen aynı fikirde olmadık, gerekirse kavga ettik. Kısacası proje çalışmasında süregelen bu önemli dayanışma ve direniş karması sayesinde Deniz Palas’ın bugünkü dinamik yapısını kazandığını ve benzer restorasyon / rehabilitasyon projelerine fark attığını düşünüyorum. Bu meslekte çok rastlanır bir çalışma stili değildir, bu yüzden de önemli bir emsal teşkil ediyor.
Binanın genel tasarımında en hakim düşünce binanın yapısal ve mimari karakterlerini mümkün olduğu kadar bozmadan içine modern hayatın fonksiyonlarını işleyebilmek oldu. İşin belki de en zor yanı binayı gezerken görmediğiniz detaylardı. Mekanik altyapılar, temel sağlamlaştırma, çelik takviyeler ile konser salonunun ortaya çıkması gibi… Bunu aştıktan sonra hedefim bina içinde orijinal detaylar ile yarışmayacak sade, net ve fonsiyonel bir çizgi yakalamak oldu. Binada önce sosyal ve kültürel faaliyetlerin yerleri belirlendi; cadde üstünde café ve tasarım mağazası, bina girişinde Salon (konser/performans alanı), çatı katı ve üstündeki teras restaurant olarak, geri kalan mekanlar IKSV’nin ofis ihtiyaçlarına göre tanımlandı.
Önemli güncel sanatçıların eserleri Fulya Erdemci’nin küratorlüğünde binanın çeşitli yerlerine yerleştirildi. Eserleri bütünleyebilecek mekanlar ve mekanları bütünleyebilecek sanat eserleri ve sanatçılar titizlikle tartışıldı ve seçildi. Bu eserler daha çok binanın ortak alanlarında kimi zaman sürpriz olarak insanların karşısına çıkacak. Asansör arkasındaki boşlukta Canan Tolon’un aynaları yansıma oyunları ile enteresan bir optik illüzyon oluşturuyor.
Dengeli bir şekilde kuramlayabildiğiniz takdirde tezatların karşılaşması güzeldir. X’i kurgularken, İstanbul Kültür Sanat Vakfı’nı içinde barındıran Deniz Palas binasının cesur misyonunu devam ettirebilecek ancak bina genelindeki ağırbaşlı duruşun aksine tasarımda öncü ve farklılık yaratan cesur bir mekân olarak hayal ettim. Sonuç olarak X restaurant kendi kimliği ile bina genelinden farklı bir çizgiyle öne çıktı.
En büyük amacım alışılmış ve kabul edilmiş, gözün artık alışkanlıktan onayladığı görsel normları kırmaktı. Göz alışkanlığı bir nevi tembellik türüdür ve yaratıcılığın baş düşmanıdır. Tekrardan çok kaçınırım ve aynı zamanda sıkılgan yapımdan dolayı her projemde yeni bir şeyler ‘yaratma’ dürtüsü hakim olur. X Restaurant’da da ekibimle beraber yeni keşiflere yöneldim, bazı riskler aldık ve çok keyifli bir tasarım süreci yaşadık. Tümü özel olarak detaydan bütüne doğru tasarlanan mekânda, dar ve geniş açılarla, biçimsel ve dokusal deneyimlerle normların dışına çıkan farklı mimari bir sentez yarattık. Bugün kimi X kullanıcıları alışmış oldukları sıradan detay, malzeme, formlarla karşılaşmadıklarında sert tepkiler verince, “amacıma ulaştım, kalıpları kırmayı başardık” diyebiliyorum ve bu bana mesleki bir haz veriyor.
İşi bitirdikten sonra bugün mekana dönüp baktığımda, İstanbul’un kaosunu ve dinamizmini hatırlatan semboller yaratmış olduğumuzu görüyorum. Örnek olarak tavan, Haliç’in uçsuz bucaksız tepelerini, karmaşık İstanbul siluetini hatırlatıyor, İznik Vakfı çinileri üzerine özel olarak tasarladığım desen bana bugün İstanbul martılarını çağrıştırıyor. Mekanda enteresan bir uyum var, bana işletme için isim bulmamı rica ettikleri zaman biran bile tereddüt etmedim, ‘X’ mekanın ta kendisiydi; detaylarda var olan bilinmeyen. Bu vesileyle, mekanın tasarımı, kurumsal kimlik tasarımını da üstlenerek yolculuğumuzu tamamladık.
Mekanda malzeme ve formlar sert, keskin ve kararlı. Kullandığım üçgensel formlar bu anlamda önemli rol oynuyor. 90 derece açı kullanmak istemedim, “90 değilse ne olmalı?” diye düşündüm ve tek bir cevap olmadığı için yerine göre her türlü açıyı kullandım. Bu tavrı mekanın tümünde devam ettirip farklı malzeme ve ölçeklerde manipule edince, ortaya istikrarlı bir bütün çıkıyor, malzemenin ve formun kendi başına temsil ettiği bu sertlik yerini bütünün getirdiği bir harmoni ve yumuşaklığa bırakıyor. Malzeme seçimlerinde belirli bir denge kurmaya çalışırım. Siyah (Nero Zimbabwe) zemin taşının aksine gündüzden geceye kimlik değiştiren, yüzeyinde yansıma oyunları ile var olan cam duvarlar, ve bunların sertliğini kırıp mekana sıcaklık veren ahşap tavan panelleri. Masa yüzeyleri ve bar bankosunda Corian kullandım. Corian mucizevi bir mimari malzemedir, istediğiniz şekle girer, ek yoktur, yumuşaktır, sıcaktır, tekildir. Bar bankosu imal edilirken, kaba saba demir konstrüksiyonumuza Corian’ı usta eller ile giydiren ekibi hayran hayran seyrettim. Muhteşem bir prehistorik hayvanın canlanması gibiydi. Masalarda ise örtü kullanılmayacağı için Corian ile sıcak, yumuşak ve monolitik bir yüzey elde edebildik.
RAPTOR Yayıncılık